Między tożsamością arabską a Zachodem. Kilka słów o palestyńskiej muzyce | spotkanie

Co?

Co dzieje się z muzyczną tradycją, kiedy spotyka się ona z globalnym obiegiem popkultury? Czy sięganie po rock, hip-hop albo elektronikę oznacza przejmowanie zachodnich wzorców, czy przeciwnie – może stać się sposobem na wyrażenie własnej tożsamości?

Podczas wykładu Aya Al Azab przyjrzy się współczesnej muzyce palestyńskiej jako przestrzeni, w której spotykają się różne tradycje i języki artystyczne. Punktem wyjścia będzie napięcie pomiędzy silnym przywiązaniem do arabskiego dziedzictwa a wpływem kolonializmu i globalizacji. W przypadku Palestyny pytanie o kulturową odrębność ma dodatkowo wymiar polityczny – staje się jednym ze sposobów podtrzymywania własnej tożsamości w warunkach okupacji.

Palestyńscy muzycy już od lat 60. XX wieku sięgali po zachodnią muzykę popularną, a współcześni twórcy wykorzystują m.in. elektronikę, rock i hip-hop, łącząc je z arabskim śpiewem, językiem i tradycyjnym instrumentarium. Jedni szukają w nowych gatunkach języka buntu, inni wykorzystują je, by jeszcze mocniej zaznaczyć własną odrębność.

Prelekcja będzie wprowadzeniem do tego muzycznego świata i opowieścią o różnych sposobach łączenia tradycji arabskiej ze współczesnymi stylami. Jednym z najważniejszych przykładów będzie twórczość palestyńskiej formacji Le Trio Joubran.

Kto?

Aya Al Azab – krytyczka muzyczna i muzykolożka o polsko-jordańskich korzeniach, łącząca działalność naukową z pracą dziennikarską. Współpracuje z „JazzPRESS” i „Jazz Forum”, publikowała także w „Ruchu Muzycznym” i „Piśmie Folkowym”. Prowadzi autorskie audycje w Polskim Radiu Lublin i należy do grupy badawczej studiów nad muzyką popularną IAiSP Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 2024 roku współtworzy projekt „Krzysztofory – Studio Kultury Krakowa” w Muzeum Krakowa.

Dla kogo?

Dla osób zainteresowanych muzyką, kulturą arabską i Palestyną, ale także dla tych, które chcą lepiej rozumieć, w jaki sposób muzyka zmienia się pod wpływem migracji, globalizacji i spotkania różnych tradycji.

Nie trzeba znać historii muzyki arabskiej ani współczesnej sceny palestyńskiej. Wykład pomyślany jest jako wprowadzenie – może więc być również dobrym przygotowaniem do spotkania z muzyką Le Trio Joubran.

Dlaczego warto?

Muzyka palestyńska pozwala zobaczyć wielokulturowość nie jako współistnienie odrębnych, niezmiennych tradycji, lecz jako proces ciągłego przepływu, zapożyczania i przekształcania. Hip-hop, rock czy elektronika nie przestają być „zachodnie” w prosty sposób, kiedy pojawiają się w Palestynie – ale też palestyńscy artyści nie pozostają ich biernymi odbiorcami. Przejmują te formy, zmieniają je i wykorzystują do opowiadania o własnym doświadczeniu.

Szczególnie interesujące jest napięcie między uniwersalnym obiegiem współczesnej muzyki a potrzebą zachowania kulturowej odrębności. W palestyńskim kontekście nie jest to wyłącznie spór estetyczny. Język, tradycyjne instrumenty czy odwołania do lokalnego dziedzictwa mogą stawać się również sposobami zaznaczania obecności i ciągłości wspólnoty.

To perspektywa bliska Festiwalowi Łódź Wielu Kultur dla którego kultura nie jest czymś zamkniętym i raz na zawsze odziedziczonym. Powstaje w relacji – także niełatwej, naznaczonej nierównością, kolonialną historią czy politycznym konfliktem. Dlatego zamiast pytać, czy współczesna palestyńska muzyka jest wystarczająco „tradycyjna” albo „zachodnia”, ciekawiej posłuchać, jak artyści wykorzystują oba te porządki do budowania własnego języka.

Wykład może też zmienić sposób, w jaki słuchamy Le Trio Joubran – pozwoli usłyszeć w ich muzyce nie tylko charakterystyczne brzmienie oud, ale szerszą opowieść o tradycji, współczesności i kulturowej tożsamości.

Dostępność

Spotkanie odbędzie się w sali spotkań na piętrze Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi.

Budynek Centrum Dialogu jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Posiada szerokie, nieautomatyczne drzwi wejściowe, dostępną toaletę i windę. Sala teatralna znajduje się na parterze, ma podjazd, na widowni są miejsca dla osób na wózkach. Przed budynkiem znajduje się duży parking, z wyznaczonymi miejscami do parkowania dla osób z niepełnosprawnością. Do budynku i audytorium można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem. W budynku znajduje się system nawigacji dźwiękowej ToTuPoint. Wjazd na parking od ulicy Wojska Polskiego. W pobliżu znajdują się przystanki autobusowe i tramwajowe: Wojska Polskiego/Centrum Dialogu, Wojska Polskiego/Sporna.