400 m² nadziei. 2 lata później | Obserwacja zdziczałej łąki i odsłuch wykładu Michała Zadary

Co?

W kwietniu 2024 roku reżyser Michał Zadara, wspólnie z badaczkami i badaczem z Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego, wyznaczył w Parku Ocalałych teren o powierzchni około 400 m². Od tego momentu miejsce zostało pozostawione samemu sobie – bez koszenia i innych ludzkich ingerencji. Inspiracją dla projektu były praktyki i badania Isabelli Tree, brytyjskiej pisarki i działaczki ekologicznej propagującej rozwój dzikich biosfer na terenach wcześniej zagospodarowanych przez człowieka.

Tak rozpoczął się niezwykły, rozpisany na lata eksperyment artystyczno-przyrodniczy. Zadara – reżyser kojarzony z pracą z klasyką literatury i eksperymentalnymi formami teatru – tym razem oddał scenę nie-ludzkim performerom. Aktorami stały się rośliny, bezkręgowce i małe ssaki, ale także słońce, ziemia i woda. Ich działanie nie podporządkowuje się teatralnemu scenariuszowi ani rytmowi festiwalu. Spektakl trwa nieprzerwanie, zmieniając się wraz z porami roku, pogodą i kolejnymi organizmami zasiedlającymi łąkę.

Blisko dwa i pół roku od rozpoczęcia eksperymentu zapraszamy publiczność Festiwalu Łódź Wielu Kultur, by ponownie zatrzymała się przy zdziczałej łące. Będzie można obserwować to, co wydarzyło się w niej przez ten czas, a jednocześnie wysłuchać nagrania wykładu performatywnego, który towarzyszył pierwszej odsłonie projektu.

Punktem wyjścia pozostaje pytanie, które Michał Zadara stawiał już na początku projektu: co może zrobić sztuka wobec katastrofy klimatycznej i wymierania gatunków? „400 m² nadziei” proponuje odpowiedź zarazem radykalną i niezwykle prostą: czasem działaniem może być właśnie powstrzymanie się od działania i pozostawienie przestrzeni innym gatunkom.

Kto?

Koncepcja i reżyseria: Michał Zadara oraz istoty nie-ludzkie
Dramaturgia: Weronika Zajkowska oraz istoty nie-ludzkie
Kuratorka: Agata Siwiak oraz istoty nie-ludzkie
Koordynatorka naukowa projektu: dr Natalia Ratajczyk, Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego.

Michał Zadara – reżyser teatralny i operowy, dramaturg, tłumacz i eseista. Studiował teatr i nauki polityczne w Swarthmore College w Stanach Zjednoczonych, a następnie ukończył Wydział Reżyserii Dramatu krakowskiej PWST. Od 2004 roku realizuje spektakle na najważniejszych scenach w Polsce i za granicą. W swojej twórczości często podejmuje dialog z klasyką, łącząc pracę z tekstem ze współczesną perspektywą społeczną i polityczną. Laureat m.in. Paszportu „Polityki” oraz Nagrody im. Konrada Swinarskiego. Jest założycielem Fundacji Centralnej i współtwórcą Instytutu Prawa Performatywnego, w ramach którego podejmuje również społeczne i ekologiczne problemy współczesnej Polski.

Dla kogo?

Zapraszamy młodzież i osoby dorosłe zainteresowane ekologią, sztuką współczesną i teatrem, ale także wszystkich, którzy chcą na chwilę zmienić tempo festiwalowego uczestnictwa: zatrzymać się, obserwować i posłuchać. Nie trzeba znać wcześniejszej odsłony projektu ani posiadać specjalistycznej wiedzy przyrodniczej. Wystarczy ciekawość tego, co wydarza się w miejscu, w którym człowiek świadomie zrezygnował z roli głównego bohatera.

Dlaczego warto?

„400 m² nadziei” proponuje nieoczywiste rozszerzenie idei Festiwalu Łódź Wielu Kultur. Skoro festiwal pyta o możliwość współistnienia różnych języków, historii, tożsamości i sposobów życia, ten projekt przesuwa granicę wspólnoty jeszcze dalej – poza świat człowieka. Przypomina, że miasto jest przestrzenią zamieszkiwaną przez wiele gatunków, a pytanie o to, jak żyć razem, dotyczy również naszych relacji z roślinami, zwierzętami i całymi ekosystemami.

Szczególnie ciekawy jest tutaj czas. Ten spektakl rozpoczął się ponad dwa lata temu i właściwie nigdy się nie zatrzymał. Jego scenografię tworzą kolejne pory roku, obsadę zmieniają pojawiające się i znikające gatunki, a dramaturgii nie da się do końca przewidzieć. Powrót na łąkę po dwóch i pół roku pozwala więc zobaczyć, czy gest wycofania człowieka rzeczywiście może uruchomić inne formy życia – i czy 400 m² pozostawionej samej sobie ziemi może stać się 400 m² nadziei.

Dostępność

Wydarzenie odbywa się w plenerze, na łące za kopcem w Parku Ocalałych i ma formę obserwacji zdziczałego terenu połączonej z odsłuchem nagrania wykładu performatywnego.