Dzieci getta. Stella Maris | spotkanie wokół książki Iljasa Churiego + otwarta rozmowa w kręgu

Co?

Czy można opowiedzieć o traumie jednego narodu, nie unieważniając cierpienia drugiego? Jak mówić o tych, których historie zostały wymazane? I czy pamięć zawsze prowadzi do pojednania, czy czasem może okazać się ciężarem trudniejszym do uniesienia niż zapomnienie?

W „Dzieciach getta. Stella Maris” Iljas Churi wchodzi w samo jądro bolesnego splotu żydowskiego i palestyńskiego losu. Unikając prostych analogii i łatwych rozstrzygnięć, tworzy polifoniczną opowieść o dwóch narodach naznaczonych doświadczeniem przemocy, utraty i śmierci. Pyta o możliwość wyrwania się z traumy, o polityczny wymiar pamięci i o to, czy możliwe jest braterstwo doświadczeń, które nie prowadzi do zatarcia różnic między nimi. 

O książce i literaturze jako przestrzeni wielokierunkowej pamięci porozmawiają Hanna Jankowska, tłumaczka powieści z języka arabskiego, oraz filozof Adam Lipszyc. Spotkanie poprowadzi Monika Bobako. 

Ale rozmowa nie zakończy się wraz ze spotkaniem autorskim. Po krótkiej przerwie zaprosimy osoby uczestniczące do otwartej rozmowy w kręgu. Będzie można podzielić się myślami i emocjami, które wywołała książka i poprzedzająca rozmowa, ale równie ważne będzie wysłuchanie doświadczeń i perspektyw innych osób. O przebieg spotkania i atmosferę opartą na solidarności i uznaniu różnorodności zadbają facylitatorki i facylitatorzy Fundacji Nowej Wspólnoty. 

Kto?

Hanna Jankowska – tłumaczka literatury arabskiej i anglojęzycznej, absolwentka arabistyki i podyplomowych studiów nauk politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Ma w dorobku ponad sto przełożonych książek. Z języka arabskiego tłumaczy przede wszystkim współczesną prozę i poezję. Jest m.in. tłumaczką twórczości Mahmuda Darwisza; za przekład tomu „Dowód tożsamości” znalazła się w 2025 roku wśród finalistów Nagrody Ossolineum za Przekład Poetycki. Członkini honorowa Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. 

Adam Lipszyc – filozof, tłumacz, profesor Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, gdzie kieruje Ośrodkiem Myśli Psychoanalitycznej. Zajmuje się filozoficznymi konsekwencjami psychoanalizy, literatury i filmu. Redaktor naczelny czasopisma „wunderBlock. Psychoanaliza i Filozofia”, autor m.in. książki „Papierowy nos literatury. Pisanie i psychoanaliza”. Laureat Nagrody Literackiej Gdynia i Nagrody „Literatury na Świecie” im. Andrzeja Siemka. 

Monika Bobako – filozofka i badaczka problematyki postkolonialnej i feministycznej. Poprowadzi spotkanie. 

Fundacja Nowej Wspólnoty – organizacja działająca od 2020 roku na rzecz łagodzenia podziałów i wzmacniania wspólnoty w Polsce. Łączy w swoich działaniach osoby z różnych pokoleń, środowisk i o różnych światopoglądach, prowadząc m.in. Dialogi Wspólnotowe, Treningi Dobrej Rozmowy i Kursy Rozmowy Lokalnej. 

Dla kogo?

Dla osób zainteresowanych literaturą, pamięcią, historią Żydów i Palestyńczyków.

Szczególną częścią wydarzenia będzie otwarta rozmowa w kręgu. Zapraszamy do niej osoby gotowe nie tylko mówić, ale także słuchać – również wtedy, gdy doświadczenia, emocje i interpretacje innych okażą się odmienne od własnych.

Dlaczego warto?

Rozmowa o Izraelu i Palestynie należy do tych, w których język bardzo szybko staje się narzędziem podziału – oczekuje się jednoznacznych deklaracji, a próba dostrzeżenia złożoności bywa traktowana jak uchylanie się od zajęcia stanowiska. Powieść Churiego proponuje coś innego – nie symetrię doświadczeń, lecz możliwość utrzymania w jednej opowieści pamięci, które pozostają różne, a zarazem są ze sobą tragicznie splecione.

Dlatego ważna jest również sama konstrukcja wydarzenia. Festiwal nie poprzestaje na rozmowie ekspertów o pamięci, przemocy i możliwości wspólnoty, ale próbuje sprawdzić te idee w praktyce. Po spotkaniu oddaje głos publiczności i tworzy warunki do rozmowy, w której nie chodzi o wyłonienie zwycięskiego argumentu, lecz o próbę pozostania ze sobą mimo różnic. 

To jeden z najbardziej bezpośrednich sposobów realizowania misji Łodzi Wielu Kultur, czyli konieczności znalezienia sposobu, by ze sobą rozmawiać – szczególnie wtedy, gdy rozmowa jest trudna.

Dostępność

Wydarzenie odbędzie się w sali spotkań na 1 piętrze Centrum Dialogu im. Marka Edelmana w Łodzi.

Budynek Centrum Dialogu jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Posiada szerokie, nieautomatyczne drzwi wejściowe, dostępną toaletę i windę. Sala teatralna znajduje się na parterze, ma podjazd, na widowni są miejsca dla osób na wózkach. Przed budynkiem znajduje się duży parking, z wyznaczonymi miejscami do parkowania dla osób z niepełnosprawnością. Do budynku i audytorium można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem. W budynku znajduje się system nawigacji dźwiękowej ToTuPoint. Wjazd na parking od ulicy Wojska Polskiego. W pobliżu znajdują się przystanki autobusowe i tramwajowe: Wojska Polskiego/Centrum Dialogu, Wojska Polskiego/Sporna.