Language: no broblem | Spektakl

Co?

W spektaklu „Language: no broblem” artystka Marah Haj Hussein porusza się między palestyńskim arabskim, hebrajskim, niderlandzkim i angielskim, badając wielojęzyczność jako doświadczenie osobiste, ale także polityczne. Język staje się tutaj czymś więcej niż narzędziem komunikacji – może określać przynależność, wyznaczać granice, budować wspólnotę, ale również podporządkowywać, wypierać i przekształcać inne języki. 

Punktem wyjścia jest pozornie zwyczajna podróż pociągiem przez Belgię i seria nieoczekiwanych spotkań. Osobista opowieść performerki przeplata się z nagraniami członków jej rodziny żyjących w Palestynie. Opowiadają oni o swojej relacji z palestyńskim arabskim – językiem, którym mówią na co dzień – oraz hebrajskim, oficjalnym językiem państwa, w którym żyją. Z tych historii wyłania się opowieść o procesie, w którym dominujący język stopniowo zaczyna przekształcać język podporządkowanej społeczności. 

Haj Hussein łączy opowiadanie z ruchem, dźwiękiem i obrazem, a polityczną analizę z humorem, gniewem, czułością i absurdem. Szczególnie interesuje ją to, czego nie da się łatwo przełożyć z jednego języka na drugi – miejsca, w których tłumaczenie przestaje być przezroczyste, odsłaniając różnice doświadczeń i relacje władzy. Teatr staje się przestrzenią, w której sprzeczne języki i rzeczywistości mogą spotkać się bez konieczności ich ujednolicania. 

Po spektaklu zapraszamy na spotkanie oraz rozmowę w kręgu. Będzie można podzielić się myślami i emocjami, które wywołało wydarzenie, ale równie ważne będzie wysłuchanie doświadczeń i perspektyw innych osób. O przebieg spotkania i atmosferę opartą na solidarności i uznaniu różnorodności zadbają facylitatorki i facylitatorzy Fundacji Nowej Wspólnoty.

Kto?

Marah Haj Hussein – urodzona w 1998 roku tancerka, aktorka i twórczyni pochodząca z Kafr Jasif w Palestynie, obecnie mieszkająca i pracująca w Antwerpii. Łączy teatr i taniec, świadomie zacierając granicę pomiędzy tekstem a ruchem. W swojej praktyce artystycznej bada relacje władzy pomiędzy językami w kontekstach kolonialnych, a także sposoby, w jakie kolonialność zapisuje się w ciele i jego języku. 

Za „Language: no broblem” otrzymała w 2023 roku Roel Verniers Prize przyznawaną przez Het TheaterFestival, a w 2025 roku nagrodę sektorową dla najbardziej cenionego spektaklu twórców poniżej 35. roku życia. 

Koncepcja i performance: Marah Haj Hussein
Dramaturgia: Krystel Khoury
Projekt dźwięku: Anton Lambert
Muzyka i kompozycja: Verena Rizzo
Projection mapping i realizacja techniczna: Koen de Saeger
Scenografia i tkaniny: Agnese Forlani
Dekoracje: Mohamed Sultan
Reżyseria światła: Pol Seif
Koprodukcja: Monty
Kuratorka programu performatywnego Festiwalu Łódź Wielu Kultur: Agata Siwiak
produkcja: Magdalena Maria Małowska (Festiwal Łódź Wielu Kultur)

Fundacja Nowej Wspólnoty – organizacja działająca od 2020 roku na rzecz łagodzenia podziałów i wzmacniania wspólnoty w Polsce. Łączy w swoich działaniach osoby z różnych pokoleń, środowisk i o różnych światopoglądach, prowadząc m.in. Dialogi Wspólnotowe, Treningi Dobrej Rozmowy i Kursy Rozmowy Lokalnej. 

Podziękowania dla Tomasza Kireńczuka za konsultacje merytoryczne dotyczące palestyńskiego teatru i tańca

Dla kogo?

„Language: no broblem” kierujemy do osób zainteresowanych teatrem i performansem, ale również językiem, wielokulturowością, migracją, doświadczeniem palestyńskim oraz społecznymi i politycznymi konsekwencjami życia pomiędzy kilkoma językami. Spektakl może być szczególnie interesujący dla osób, które same znają doświadczenie wielojęzyczności – momenty, kiedy zmiana języka oznacza nie tylko użycie innych słów, ale także zmianę sposobu funkcjonowania, relacji z otoczeniem czy własnej pozycji wobec innych. Nie trzeba jednak znać arabskiego, hebrajskiego ani niderlandzkiego, żeby wejść w tę opowieść.

Dlaczego warto?

„Language: no broblem” dotyka jednego z pytań znajdujących się w samym centrum Festiwalu Łódź Wielu Kultur – co właściwie znaczy żyć razem, kiedy nie wszyscy mówimy tym samym językiem – i kiedy języki, którymi mówimy, nie mają tej samej społecznej i politycznej pozycji?

Marah Haj Hussein pokazuje, że wielojęzyczność nie zawsze jest harmonijnym spotkaniem kultur. Języki niosą pamięć, tożsamość i poczucie przynależności, ale funkcjonują również wewnątrz konkretnych relacji władzy. Jeden może być językiem domu i rodziny, drugi – państwa, urzędu czy instytucji; jeden może być wypierany, podczas gdy drugi staje się warunkiem pełnego uczestnictwa w życiu społecznym. W doświadczeniu palestyńskiej artystki pytanie o język nie daje się więc oddzielić od pytań o granice, migrację i prawo do własnej tożsamości. 

To szczególnie ważna perspektywa dla Festiwalu Łódź Wielu Kultur. Wielokulturowość nie oznacza przecież wyłącznie celebrowania mnogości języków, lecz także przyglądanie się relacjom między nimi – temu, które głosy słyszymy najmocniej, które bywają uciszane i co tracimy, kiedy oczekujemy, że wszystko da się bez reszty przetłumaczyć. „Language: no broblem” pozostaje przy tym bardzo osobistym, performatywnym doświadczeniem – pełnym humoru, emocji i absurdu – dzięki czemu wielkie polityczne pytania powracają w gestach codzienności, w słowach, których używamy, żeby opowiadać siebie i rozumieć innych.

Dostępność

Spektakl wykonywany jest w czterech językach: arabskim, hebrajskim, angielskim i niderlandzkim. Będzie tłumaczony na język polski.

Wydarzenie odbywa się w Centrum Dialogu w Sali teatralno-kinowej, wyposażonej w pętlę indukcyjną. Budynek Centrum Dialogu jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Posiada szerokie, nieautomatyczne drzwi wejściowe, dostępną toaletę i windę. Sala teatralna znajduje się na parterze, ma podjazd, na widowni są miejsca dla osób na wózkach. Przed budynkiem znajduje się duży parking, z wyznaczonymi miejscami do parkowania dla osób z niepełnosprawnością. Do budynku i audytorium można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem. W budynku znajduje się system nawigacji dźwiękowej ToTuPoint. Wjazd na parking od ulicy Wojska Polskiego. W pobliżu znajdują się przystanki autobusowe i tramwajowe: Wojska Polskiego/Centrum Dialogu, Wojska Polskiego/Sporna.

Zdjęcia

Marah Haj Hussein, fot. Boris Breugel, mat. prasowe