Marek Edelman a kwestia palestyńska | spotkanie

CO?

Marek Edelman nie był bohaterem z pomnika – bliżej mu było do zwykłych ludzi. Jego sposób myślenia ukształtowały idee Bundu: socjalistyczne, świeckie, głoszące, że godność człowieka nie potrzebuje wielkich haseł, tylko codziennej solidarności. Bund uczył, że nie trzeba uciekać gdzie indziej, żeby walczyć o lepszy świat – trzeba robić to tu i teraz. Edelman wziął tę lekcję na serio, nigdy nie marzył o osobnym państwie dla Żydów. Jego kompasem życiowym pozostało przekonanie, że najważniejsze jest to, czy potrafimy stanąć po stronie słabszych.

Podczas spotkania przypomnimy historię i program Bundu – ruchu, który przez dekady odgrywał ważną rolę w Europie Wschodniej, a dziś pozostaje w Polsce w dużej mierze zapomniany. Jaką wizję żydowskiej tożsamości promował Bund? Jak odnosił się do projektu syjonistycznego? Jak wpłynął na stosunek Edelmana do Izraela i losu Palestyńczyków? Porozmawiamy także o słynnych listach, które Edelman napisał do palestyńskich przywódców i o burzliwych reakcjach, jakie wzbudziły one na scenie międzynarodowej.

Nigdy się nie dowiemy, jaka dziś byłaby perspektywa Edelmana. Możemy natomiast stawiać pytania o jego ideowe dziedzictwo: o to, jak pomaga nam zrozumieć teraźniejszość, jak może wspierać walkę o prawa człowieka, sprzeciw wobec ucisku i dążenie do globalnej sprawiedliwości.

KTO?

W rozmowie udział wezmą:
Anna Dzierzgowska – pisarka, tłumaczka i działaczka społeczna
Hanka Grupińska – pisarka i reporterka, autorka książek o pamięci Zagłady i doświadczeniu żydowskim
Martyna Rusiniak-Karwat – badaczka historii i pamięci społecznej

Prowadzenie: Monika Bobako – filozofka, badaczka problematyki postkolonialnej i feministycznej

DLA KOGO?

Spotkanie adresowane jest do wszystkich osób zainteresowanych historią idei, doświadczeniem żydowskiej Europy Środkowo-Wschodniej oraz współczesnymi debatami o odpowiedzialności, solidarności i prawach człowieka. To propozycja dla publiczności Festiwalu Łódź Wielu Kultur, która chce lepiej zrozumieć wielogłosowe dziedzictwo miasta i regionu oraz przyjrzeć się temu, jak lokalne biografie — takie jak biografia Marka Edelmana — otwierają perspektywę rozmowy o sprawach globalnych. Wydarzenie zaprasza do refleksji nad tym, jak tradycje myślenia wywodzące się z Europy Wschodniej i doświadczenia polskich Żydów mogą dziś inspirować do rozmowy o współczesnym świecie.

DLACZEGO WARTO?

Postać Marka Edelmana pozwala spojrzeć na historię XX wieku nie tylko jako na opowieść o przeszłości, lecz także jako na źródło języka potrzebnego do rozmowy o współczesnych konfliktach i odpowiedzialności za innych. Jego biografia — głęboko związana z Łodzią i tradycją Bundu — przypomina o alternatywnych drogach myślenia o żydowskiej tożsamości, solidarności społecznej i miejscu człowieka wobec przemocy i niesprawiedliwości. Właśnie takie wieloperspektywiczne opowieści o historii i pamięci są jednym z fundamentów Festiwalu Łódź Wielu Kultur, który przywraca głos różnym tradycjom współtworzącym doświadczenie miasta i regionu. Spotkanie będzie okazją do wspólnej refleksji nad tym, jak dziedzictwo Edelmana może pomóc w rozumieniu współczesnych napięć wokół Izraela i Palestyny oraz jak może inspirować do myślenia o solidarności ponad granicami państw, języków i kultur.

Dostępność

Wydarzenie odbywa się w Centrum Dialogu (sala 100) na pierwszym piętrze. Budynek Centrum Dialogu jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Posiada szerokie, nieautomatyczne drzwi wejściowe, dostępną toaletę i windę. Przed budynkiem znajduje się duży parking, z wyznaczonymi miejscami do parkowania dla osób z niepełnosprawnością. Do budynku i audytorium można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem. Wjazd na parking od ulicy Wojska Polskiego. W pobliżu znajdują się przystanki autobusowe i tramwajowe: Wojska Polskiego/Centrum Dialogu, Wojska Polskiego/Sporna.

Spotkanie dotyczy tematów związanych z historią Zagłady oraz współczesnymi konfliktami politycznymi, które mogą być trudne emocjonalnie dla części odbiorców.

Liczba miejsc jest ograniczona — obowiązują wcześniejsze zapisy.

Dodatkowe informacje

Wydarzenie jest częścią cyklu „Centrum Dobrej Rozmowy: głosy żydowskie. Spotkania inspirowane myślą Marka Edelmana i Aliny Margolis-Edelman” w ramach Festiwalu Łódź Wielu Kultur.

Kuratorka cyklu: Monika Bobako
Współpraca merytoryczna: Agata Siwiak

Zdjęcie

Marek Edelman, fot. Zofia Nasierowska, z archiwum Pauli Sawickiej
Hanka Grupińska, mat. prasowe
Martyna Rusiniak-Karwat, mat. prasowe
Monika Bobako, mat. prasowe