Instrukcja obsługi normalności | wystawa

Co?

Wystawa prac Tomasza Grabowskiego „Instrukcja obsługi normalności” podejmuje krytyczną refleksję nad społecznymi definicjami normy, wykorzystując humor, ironię i przewrotne odwracanie perspektyw, by ujawnić mechanizmy wykluczenia obecne w codziennym języku i kulturze wizualnej. 

Na ekspozycję składają się plakaty, portrety oraz realizacje performatywno-wideo. Punktem wyjścia staje się wyobrażenie alternatywnych sposobów postrzegania świata – takich jak echolokacja, magnetorecepcja czy bioluminescencja – które pozwalają zakwestionować przekonanie o istnieniu jednego, uniwersalnego modelu sprawności. Artysta świadomie sięga po język plakatu społecznego, estetykę polskiej szkoły plakatu oraz interwencje w przestrzeni miejskiej, tworząc prace balansujące pomiędzy sztuką, społeczną prowokacją i wizualnym esejem.

Jednym z najważniejszych wątków wystawy jest obecność społeczności Głuchych oraz krytyka stereotypów dotyczących komunikacji i niepełnosprawności. Portrety wybitnych postaci Głuchych przywracają widzialność osobom współtworzącym kulturę, naukę i życie społeczne, jednocześnie podważając paternalistyczne narracje utrwalone w kulturze większościowej. 

Kto?

Tomasz Grabowski – grafik i artysta wizualny, absolwent Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie oraz stypendysta École supérieure Estienne des arts et industries graphiques w Paryżu. Laureat stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2026). W swojej twórczości wykorzystuje język plakatu, interwencji miejskiej i działań performatywnych, podejmując temat społecznych mechanizmów wykluczenia i reprezentacji. 

dr Agnieszka Kołodziejczak – kuratorka wystawy „Instrukcja obsługi normalności”, historyczka sztuki, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi i Uniwersytetu Łódzkiego, doktorka nauk humanistycznych, asystentka badawcza w Katedrze Historii Malarstwa i Rzeźby Uniwersytetu Łódzkiego. Specjalistka ds. projektów w Fundacji Idee Społeczne FIDEES oraz wiceprezeska Fundacji Ucieleśnienie. 

Dla kogo?

Wystawa skierowana jest do wszystkich zainteresowanych sztuką współczesną, projektowaniem graficznym, kulturą wizualną oraz społecznymi mechanizmami wykluczenia. To propozycja zarówno dla osób związanych ze środowiskiem artystycznym, jak i dla wszystkich, którzy chcą spojrzeć krytycznie na pozornie oczywiste pojęcia, takie jak „normalność”, „sprawność” czy „inność”.

Dlaczego warto?

Festiwal Łódź Wielu Kultur zachęca do patrzenia na świat z różnych perspektyw i kwestionowania utrwalonych sposobów myślenia o tożsamości, wspólnocie i różnorodności. „Instrukcja obsługi normalności” rozwija tę ideę, kierując uwagę na mechanizmy wykluczenia wpisane w codzienny język, obrazy i społeczne normy. Wystawa nie proponuje prostych odpowiedzi ani gotowych definicji. Zamiast tego zaprasza do refleksji nad tym, kto wyznacza granice „normalności” i jakie konsekwencje niosą one dla osób funkcjonujących poza dominującymi wzorcami. Humor i ironia stają się tu narzędziami krytycznego myślenia, a sztuka – przestrzenią dialogu o różnorodności i widzialności.

Dostępność

Wernisaż będzie tłumaczony z polskiego języka migowego na język foniczny oraz z języka fonicznego na PJM, dzięki czemu wydarzenie będzie dostępne zarówno dla osób g/Głuchych, jak i słyszących.

Budynek Centrum Dialogu jest przystosowany dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Posiada szerokie, nieautomatyczne drzwi wejściowe, dostępną toaletę i windę. Sala teatralna znajduje się na parterze, ma podjazd, na widowni są miejsca dla osób na wózkach. Przed budynkiem znajduje się duży parking, z wyznaczonymi miejscami do parkowania dla osób z niepełnosprawnością. Do budynku i audytorium można wejść z psem asystującym i psem przewodnikiem. W budynku znajduje się system nawigacji dźwiękowej ToTuPoint. Wjazd na parking od ulicy Wojska Polskiego. W pobliżu znajdują się przystanki autobusowe i tramwajowe: Wojska Polskiego/Centrum Dialogu, Wojska Polskiego/Sporna.

Partnerzy

Fundacja Ucieleśnienie, PZG Oddział Łódzki

Zdjęcia

Tomasz Grabowski, Agnieszka Kołodziejczak, mat. prasowe.